Postępowanie restrukturyzacyjne po 1 grudnia 2021 r.

Jak wynika z danych Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej, w 2021 r. ponad 80 proc. postępowań restrukturyzacyjnych było otwieranych w ramach uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego. Wprowadzone pod koniec czerwca 2020 r. (w związku z pandemią COVID – 19) pozasądowe postępowanie początkowo miało obowiązywać do 30 czerwca 2021 r., jednak z uwagi na jego niezwykłą popularność, termin ten wydłużono do 30 listopada 2021 r. Do założeń UPR należało: szybkość, minimalizacja udziału sądu oraz ochrona przed egzekucją i wypowiedzeniem kluczowych umów dla przedsiębiorcy. Od 1 grudnia 2021 r. ten rodzaj restrukturyzacji będzie funkcjonować w nowej formule – jako ulepszone postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU).

UPR – Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne

Otwarcie postępowania

23 czerwca 2020 r. w oparciu o Tarczę 4.0, do polskiego porządku prawnego wprowadzono nowy typ postępowania – uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. Postępowanie wprowadzono z myślą o ułatwieniu i przyspieszeniu postępowania restrukturyzacyjnego w okresie epidemii COVID-19 i spowolnienia gospodarczego. Niewątpliwie tzw. „covidówka” zrewolucjonizowała sferę restrukturyzacji i bezprecedensowo zawojowała rynek doby pandemii. Główną zaletą UPR było zapewnienie niewypłacalnym lub zagrożonym niewypłacalnością przedsiębiorcom natychmiastowej ochrony przed egzekucją, przy jednoczesnym jego odformalizowaniu. Do prowadzenia uproszczonej restrukturyzacji wystarczyło zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym, który pełnił funkcję nadzorcy układu oraz obwieszczenie o otwarciu postępowania w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG). W przypadku tego postępowania rola sądu ograniczała się do zatwierdzenia przedłożonego układu wraz z głosami wierzycieli.

Korzyści dla dłużnika

Od dnia dokonania obwieszczenia w MSiG dłużnik uzyskiwał natychmiastową i pełną ochronę przed wszystkimi egzekucjami dotyczącymi wierzytelności objętymi układem. Do dnia umorzenia lub zakończenia postępowania jedynie nadzorca układu mógł udzielić zgody na wypowiedzenie umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których prowadzone jest przedsiębiorstwo dłużnika oraz na wypowiedzenie umów kredytu, pożyczki, leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego, umów poręczeń wystawionych przed dniem otwarcia postępowania.

Zawarcie układu z wierzycielami

Głównym celem postępowania było wypracowanie takich propozycji układowych z wierzycielami, aby obie strony były usatysfakcjonowane. Ustawodawca przewidział, że postępowanie umorzy się z mocy prawa, jeżeli w terminie 4 miesięcy od dnia dokonania obwieszczenia nie wpłynie do sądu wniosek o zatwierdzenie układu. Jednocześnie na wniosek stron, sąd mógł uchylić skutki dokonania obwieszczenia, jeżeli będą one prowadziły do pokrzywdzenia wierzycieli. Jak pokazała praktyka, ten model postępowania restrukturyzacyjnego w wielu przypadkach doprowadził do przyjęcia układów i ich zatwierdzenia przez sąd. Warto jednak wskazać, uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne można było wszcząć tylko raz, zatem istotne było wynegocjowanie z wierzycielami układu, dzięki któremu dłużnik będzie mógł spełnić lub częściowo spełnić ciążące na nim zobowiązania.

PZU – Postępowanie o zatwierdzenie układu

Obwieszczenie o otwarciu postępowania już nie w MSiG lecz w KRZ

Od 1 grudnia 2021 r. w myśl ustawy z 28 maja 2021 o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych i niektórych innych ustaw, miejsce restrukturyzacji „covidowej” zajęło postępowanie w sprawie zatwierdzenia układu w mocno odświeżonej wersji. Dotychczas stosowane raczej marginalnie postępowanie ma aktualnie szansę zostać liderem restrukturyzacji. Zgodnie z nowymi przepisami, obwieszczenia o otwarciu układu nie będzie dokonywał jak w przypadku restrukturyzacji uproszczonej dłużnik, tylko nadzorca. Zainicjowanie postępowania o zatwierdzenie układu następować będzie poprzez dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, które jest poprzedzone sporządzeniem spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego. Postanowienia oraz zarządzenia wydane w postępowaniu restrukturyzacyjnym zamieszczane mają być w elektronicznym rejestrze wraz z informacją o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia.

Zwiększona ochrona przed egzekucją

W ulepszonym postępowaniu o zatwierdzenie układu dłużnik nadal będzie korzystał z zakazu prowadzenia wobec niego egzekucji przez wierzycieli oraz z zakazu wypowiadania umów dzierżawy i najmu przez wierzyciela, umów kredytu, leasingów itp. Dodatkowo, po otwarciu postępowania będzie można uchylić wcześniejsze zajęcia komornicze, jeżeli jest to niezbędne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika. Jednakże, w przeciwieństwie do poprzedniej wersji uproszczonej restrukturyzacji, gdy do nie dojdzie zatwierdzenia układu, członkowie zarządu przedsiębiorstwa nie dostaną ochrony i grozić im może odpowiedzialność majątkowa z tytułu niezgłoszenia wniosku o upadłość w terminie.

Ważne terminy

Nowelizacja przewiduje, że z PZU będzie można skorzystać 1 raz na 10 lat. Tak jak w przypadku UPR, ochrona dłużnika przed wierzycielami w PZU jest czasowa i trwa przez 4 miesiące od obwieszczenia w KRZ o ustaleniu dnia układowego. Jeśli w tym czasie dłużnik złoży wniosek o zatwierdzenie układu, to będzie objęty ochroną aż do prawomocnego zakończenia lub umorzenia postępowania w tym przedmiocie. W przeciwnym razie skutki obwieszczenia wygasną z mocy prawa. Ze znowelizowanego postępowania o zatwierdzenie układu nie będzie mógł skorzystać każdy. Dokonanie obwieszczenia jest niedopuszczalne, jeżeli w ciągu ostatnich dziesięciu lat dłużnik prowadził postępowanie o zatwierdzenie układu, w którym dokonano obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego albo w ciągu ostatnich 10 lat umorzono postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone wobec dłużnika, z wyjątkiem sytuacji, gdy umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło za zgodą rady wierzycieli.

Nowo zaimplementowane postępowanie o zatwierdzenie układu zostało przewidziane dla dłużników w celu wyjścia z trudnej sytuacji finansowej i osiągnięcia efektu stabilizacji prowadzonej działalności, nie zaś dla samego faktu uzyskania korzyści dających czasową ochronę przed wierzycielami. Dodatkowo, rozwiązania informatyczne obowiązujące od 1 grudnia 2021 r., uregulują zasady publikacji orzeczeń sądu, sędziego komisarza, referendarza sądowego i przewodniczącego. Orzeczenia wydawane w toku postępowania restrukturyzacyjnego będą zamieszczane w systemie teleinformatycznym i opatrywane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, co znacząco usprawni całe postępowanie.